صفحه اصلی نقشه راه رویدادها تالار گفتگو نقشه سایت درباره ما گزارش ها English
     
 
 مصاحبه مدير گروه پژوهشي فناوري اطلاعات جهاد دانشگاهي صنعتي شريف با تين نيوز: استفاده از فرصت‌ها براي افزايش ايمني و بهبود مديريت حمل‌و نقل

 

تين‌نيوز | 

حبيب رستمي : مدت‌هاست مي‌­نويسم، مصاحبه مي‌­کنم، در مجامع علمي سخنراني دارم و در جلسات حضوري با  مسئولان در سطوح مختلف به عرض ايشان مي‌­رسانم که بياييد و از فرصت‌هاي ايجاد شده در کشور براي بهبود وضعيت ايمني ترددهاي خودرويي در کشور استفاده کنيد، اما نمي­‌دانم چه حکايتي است که به اين موضوع توجه نمي‌­شود.

بنده و همکارانم در سازمان جهاد دانشگاهي صنعتي شريف سال‌هاست بر روي توسعه کاربردهاي فناوري ارتباطات خودرويي کار مي‌­کنيم و دانش فني آن را در قالب يک طرح ملي با تصويب شوراي عالي تحقيقات و فناوري کشور به‌دست آورده­‌ايم و سازمان گسترش و نوسازي صنايع نيز با پشتيباني خود از اين طرح، شرايط اجراي آزمايشي آن را فراهم کرده است. در اين اجراي آزمايشي که در يک محدده نسبتاً گسترده با همکاري سازمان راهداري و حمل­‌ونقل با موفقيت به انجام رسيده است، توانسته‌­ايم بخشي از کاربردهاي اين فناوري را در محيط‌­هاي جاده‌­اي (در مسير آزادراه تهران – رشت) و شهري (در شهرهاي قزوين و تهران) پياده‌­سازي نمائيم که اثبات توانمندي­‌هاي اين فناوري در پيش چشمان مسئولان محترم بوده است. در واقع اين عزيزان از نزديک و به صورت کاملاً عملياتي ديده‌­اند که اين فناوري به چه ترتيب مي‌­تواند براي بهبود ايمني و کاهش تصادفات خودرويي در جاده‌­هاي کشور مورد استفاده قرار گيرد. اما واقعاً جاي سوال است که چرا عليرغم اين مشاهده و تأئيد قابليت‌­هاي فناوري، همچنان آن را ناديده مي­‌گيرند و اقدامي در جهت فراهم‌­سازي شرايط به‌کارگيري آن انجام نمي­‌دهند.

در اين ارتباط، در آخرين نامه‌ه­ايي که يازدهم مردادماه سال جاري براي وزير محترم راه و شهرسازي ارسال کرده‌ايم، پس از توصيف قابليت‌­هاي فناوري و بيان تجربيات جهاني در به‌کارگيري آن، اين‌گونه خدمت ايشان گفته­‌ايم: «هم ­اينک پروژه سپهتن توسط سازمان راهداري و حمل‌ونقل جاده‌اي در حال اجرا مي‌باشد که مي‌تواند با استفاده از فناوري فوق‌­الذکر به يک پيشران مؤثر براي توسعه کاربردهاي آن و ارتقاء سطح ايمني جاده‌­هاي کشور تبديل شود. اما اين مهم عليرغم پيگيري‌‌هاي مکرر و اعلام آمادگي جهاد دانشگاهي براي هرگونه همکاري تاکنون مورد توجه قرار نگرفته است. در مرحله نخست اين پروژه بر روي اتوبو‌س‌هاي مسافربري بين شهري، از فناوري نسل اول DSRC با استاندارد منسوخ شده مربوط به کشور کره جنوبي استفاده شده است که فاقد هرگونه قابليت عملياتي براي بهبود وضعيت ايمني جاده‌هاي کشور است و در مرحله بعدي پروژه بر روي ناوگان حمل بار نيز اعلام شده است از فناوري DSRC استفاده نخواهند کرد، در حالي که چنانچه از نسل جديد اين فناوري با استاندارد IEEE 802.11p  استفاده شود، يقيناً  کشور را از يک فرصت طلايي و يک راهکار منحصر به فرد براي ايمن­‌سازي حمل­‌ونقل زميني بهره‌­مند خواهند ساخت.

قابل ذکر است يکپارچه‌­سازي استفاده از اين فناوري در کنار فناوري ارتباطات سلولي و شبکه دوربين‌­هاي در حال نصب براي کنترل تخلفات رانندگي در راه‌­هاي شرياني کشور مي­‌تواند به يک عامل قوي و مؤثر براي پايدارسازي ايمني و کاهش مداوم تصادفات خودرويي منجر شود. علاوه بر اين، خدمات ارزش‌افزوده قابل ارائه به خودروهاي مشمول نصب تجهيزات پروژه سپهتن با استفاده از فناوري ياد شده به حدي نافع و اثربخش براي رانندگان اين خودروها خواهد بود که با مراقبت از سلامت اين تجهيزات، در جهت استمرار خدمات پروژه همکاري نموده و نگراني­‌هاي معمول در حفاظت از تجهيزات کنترلي داخل خودروهاي ناوگان حمل­‌ونقل عمومي برطرف خواهد شد.

 لذا از حضرتعالي تقاضا مي‌­شود نظر به اهميت موضوع و تأثير بسيار شگرف استفاده از فناوري ارتباطات خودرويي در کاربردهاي V2I (ارتباطات خودرو با زيرساخت اطلاعات جاده­‌اي) و کاربردهاي V2V (ارتباطات خودروها با يکديگر) براي ارتقاء ايمني جاده‌­هاي کشور، دستور فرمائيد در نحوه اجراي پروژه سپهتن با هدف الزام به استفاده از اين فناوري تجديد نظر بايسته صورت گيرد.»

آنچه باعث شد اين مطلب را اينک بنويسم، سوال برخي رانندگان محترم اتوبوس‌­هاي جاده‌­اي بود که پرسيده‌­اند چرا سامانه سپهتن از اين ويژگي برخوردار نيست که ايشان را از وضعيت نامساعد جاده‌­ها به لحاظ شرايط آب ­وهوايي يا ترافيکي مطلع کند تا مانند چند روز اخير به دليل پديده بارش برف در برخي از جاده‌­هاي کشور گرفتار نشوند؟

در ارتباط با پاسخ اين سوال ناچار هستم به يک داستان دردناک و تقريباً تکراري هم اشاره کنم که ما معمولاً در کشور براي اجراي پروژه‌­ها هزينه مي­‌کنيم، اما بعد آنها را رها کرده و دغدغه‌­اي براي بهره‌‌برداري از نتايج اين پروژه ها از خود نشان نمي‌­دهيم. يک مورد بارز آن که به پاسخ رانندگان عزيز مربوط است، پروژه مشترک سازمان راهداري و سازمان هواشناسي کشور براي ايجاد ايستگاه‌‌هاي هواشناسي جاده‌­اي در گردنه‌­ها و نقاطي از جاده‌­هاي کشور است که امروز تقريباً هيچ‌يک از آنها فعال نيستند و يا از داد‌ه‌­هاي آنها هيچ استفاده­اي نمي‌شود.  ما در اجراي آزمايشي کاربردهاي فناوري ارتباطات خودرويي تحت عنوان «سامانه ارتباطات هوشمند خدرويي» تا اواسط سال 1394 از داده­‌هاي اين ايستگاه­‌ها استفاده مي­‌کرديم و در مسير اجراي پروژه، در مواقع لازم وقوع پديده­‌هايي مانند يخ‌­زدگي ولغزندگي سطح جاده، سرعت باد، مه، کولاک و دماي منطقه را به آگاهي خودروهاي مشارکت­ کننده در اجراي پروژه مي‌رسانيدم. اين اطلا‌ع‌­رساني که در برخي مواقع مي‌تواند به نجات جان تعداد زيادي از مردم بيانجامد، يکي از ساده‌­ترين کاربردهاي فناوري ارتباطات خودرويي است که به راحتي در سامانه سپهتن قابل پياده‌­سازي بوده است، اما افسوس که استفاده از اين فناوري را در اين پروژه ناديده گرفته­‌اند.

علاوه بر اين کاربرد، کاربردهاي ديگري نيز در اين پروژه قابل پياده‌سازي هستند که هر يک مي‌­توانند در جاي خود بسيار اثربخش بوده و از وقوع دسته‌­اي از حوادث جاده‌­اي در کشور جلوگيري کرده و به کاهش تلفات و خسارات ناشي از تصادفات خودرويي منجر شوند. برخي از اين کاربردها عبارتند از:

- اطلاع‌رساني کارگاه‌­هاي جاده­‌اي در مسيرهاي پيشِ­رو،

  - اطلاع‌رساني وضعيت ترافيک، راه­بندان­‌ها و پيشنهاد مسيرهاي جايگزين،

  - هشدار ورود خودرو از مسير فرعي به جاده اصلي،

  - هشدار وضعيت ترافيکي جاده در نقاط خارج از ديد راننده،

  - هشدار تخطي از سرعت غيرمجاز،

  - هشدار خطر واژگوني خودرو،

 - ارسال تخلفات رانندگي خودروها به پاسگاه‌­هاي پليس­راه،

  - ارسال هدفمند پيام‌هاي ايمني به خودروها،

  - هشدار توقف و يا ترمز ناگهاني يک خودرو در جلو (و خارج از ديد راننده)،

  - هشدار سبقت ممنوع،

- هشدار نزديک شدن خودرو اورژانس از پشتِ­سر،

 - ارسال تخلفات رانندگي خودروها به خودروهاي گشت پليس­راه،

اکنون ايجاد شرايط پياده‌­سازي اين کاربردها در کشور به سادگي امکان‌پذير است و صرفاً نيازمند عزم و اراده لازم مديريتي در دستگاه‌­هاي اجرايي ذي­ربط است. مقدمات اين مهم در طول مدت سپري شده از شروع اجراي طرح ملي فوق‌­الذکر انجام شده­‌اند که اهم آنها عبارتند از:

- تصويب استاندارد IEEE 802.11p توسط سازمان ملي استاندارد ايران در سال 1392 با همکاري سازمان فناوري اطلاعات ايران به عنوان استاندارد پايه و مورد قبول جهاني براي ارتباطات خودرويي،

- توجه به استفاده از فناوري ارتباطات خودرويي به عنوان يکي از سياست‌­هاي توليد خودرو رقابت­‌پذير در سند «اهداف و سياست‌­هاي صنعت خودرو در افق 1404» که در زمستان سال 1392 از سوي وزارت صنعت، معدن و تجارت منتشر شده است،

- تصويب و انتشار پروانه عمومي بهره‌­برداري از فضاي فرکانسي مورد نياز در باند 5.9 گيگاهرتز براي اجراي کاربردهاي خودرويي بر مبناي استاندارد IEEE 802.11p و پروتکل ارتباطي DSRC در مردادماه 1395 توسط سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي،

- تأئيد اهميت کاربردهاي ايمني فناوري ارتباطات خودرويي بر مبناي استاندارد IEEE 802.11p از سوي سازمان راهداري و حمل­‌ونقل جاده‌­اي در گزارش مردادماه 1396 اين سازمان به کميسيون عمران مجلس شوراي اسلامي به منظور توجه به اين فناوري در امر تدوين قوانين مورد نياز براي بهبود ايمني جاده‌­هاي کشور،

آنچه پياده‌­سازي کاربردهاي اين فناوري را در کشور با سهولت و هزينه کمتر، مقدور مي‌­سازد، شروع اجراي برخي پروژه‌­هاي حمل‌­ونقل هوشمند (ITS) است که مي‌­توانند با اين کاربردها يکپارچه شوند. اين يکپارچه­‌سازي مي‌­تواند فرصت بي­‌نظيري براي کشور ايجاد نمايد تا از مزاياي فناوري ارتباطات خودرويي به بهترين شکل ممکن در جهت کاهش تصادفات خودرويي استفاده شود. دو مورد از اين پروژه‌­ها که در حوزه وظايف سازمان راهداري و حمل­‌ونقل جاده‌اي و با هماهنگي پليس راهور ناجا در حال اجرا هستند، عبارتند از:

- پروژه «خريد، نصب، راه‌­اندازي، نگهداري و بهره‌­برداري از سامانه‌­هاي ثبت تخلفات عبور و مرور» تقريباً در 34000 کيلومتر از راه­‌هاي شرياني کشور که با نصب دوربين­‌هاي نظارت تصويري در فواصل حدوداً 30 کيلومتري از يکديگر اجرا مي‌­شود. مکان­‌هاي نصب اين دوربين­‌ها از يک امکان بسيار خوب براي نصب تجهيزات ارتباطي مبتني بر فناوري ارتباطات خودرويي برخوردار هستند. با نصب اين تجهيزات در جاده­‌هاي کشور، به يک زيرساخت ارتباطي مطمئن مي‌­رسيم که بر اساس آن مي‌­توانيم طيف گسترده‌­اي از کاربردهاي ايمني و راحتي براي رانندگي را اجرا کنيم و خدمات مورد نياز را به خودروهاي مجهز به اين فناوري ارائه دهيم.

- پروژه «سامانه پايش هوشمند تردد ناوگان» موسوم به پروژه «سپهتن» است که الزام مي‌­دارد خودروهاي ناوگان حمل‌­ونقل عمومي بار و مسافر به تجهيزات خاصي مجهز شوند. با استفاده از اين تجهيزات، اطلاعات تعريف شده مرتبط با خودرو مانند سرعت، مشخصات گواهينامه راننده، تخلفات رانندگي در طول مسير و ديگر موارد کنترلي لازم به پاسگاه‌هاي پليس‌­راه ارسال مي‌شود تا خودروهاي متخلف شناسايي شده و در محل پاسگاه‌­ها براي بررسي وضعيت آنها و اعمال قانون، متوقف شوند.

استفاده از فناوري ارتباطات خودرويي مبتني بر استاندارد IEEE 802.11p در اين پروژه با هدف اجراي کاربردهاي ايمني و ارائه طيف گسترده‌­اي از خدمات غيرايمني مي‌تواند به يک حرکت برجسته و بسيار تأثيرگذار براي کاهش تلفات جاده‌اي بيانجامد. در واقع با انجام اين کار و اگر فقط خودروهاي ناوگان حمل‌ونقل عمومي جاده‌اي (که اجباراً بايد به تجهيزات سامانه سپهتن مجهز باشند) به فناوري ارتباطات خودرويي مجهز شوند، قطعاً مي‌توانيم شاهد يک تحول بنيادي در ارتقاي سطح ايمني ترددهاي خودرويي در کشور باشيم. چرا که اين خودروها به صورت برنامه‌­ريزي شده، دائم و با توزيع نسبتاً يکنواخت در جاده‌­هاي کشور تردد مي­‌کنند و مي‌­توانند نقش راهبرهاي جاده‌­اي را ايفا نموده و شرايط بهبود ايمني براي خودروهاي ديگر را نيز فراهم کنند.

و نکته آخر:

امروز با يک فرصت استثنايي براي ايجاد زمينه­‌هاي توسعه کاربردهاي فناوري ارتباطات خودرويي در کشور مواجه هستيم. پيام اخير مقام معظم رهبري براي اداي سهم دستگاه­‌هاي مختلف به منظور اقدام در جهت جلوگيري از تصادفات جاده‌­اي در کشور و دستور معاون اول محترم رياست جمهوري براي تدوين نقشه راه ايمني جاده­‌هاي کشور اين فرصت را فراهم کرده است که الزامات قانوني، زيرساخت­‌ها و شرايط توسعه کاربردهاي فناوري ارتباطات خودرويي را ايجاد نمائيم.

 مدير گروه پژوهشي فناوري اطلاعات سازمان جهاد دانشگاهي صنعتي شريف

 

1396/11/11

لینک ها
 




آخرین تاریخ بروزرسانی ۱۳۹۷/۵/۲
كليه حقوق اين سايت متعلق به پروژه سامانه ارتباطات هوشمند خودرویی است